Shoah Memorial w Lyonie – „The Rails of Memory” jako architektura pamięci

Shoah Memorial w Lyonie to przykład tego, jak architektura pamięci może przemawiać do emocji i wyobraźni odwiedzających. „The Rails of Memory” łączy w sobie symbolikę, materialność i edukację, tworząc przestrzeń, w której historia staje się namacalna, a milczenie torów brzmi głośniej niż słowa.

Nowy pomnik Zagłady w sercu Lyonu

W centrum Lyonu, na Place Carnot, powstał wyjątkowy pomnik poświęcony ofiarom Zagłady – Shoah Memorial „The Rails of Memory” (tłum.: "Tory Pamięci"). Monument został zainaugurowany 26 stycznia 2025 roku, tuż obok stacji Perrache, skąd podczas II wojny światowej wyruszały transporty deportacyjne do obozów zagłady.

Nowa realizacja architektoniczna nie jest jedynie miejscem pamięci. To przestrzeń, która łączy przeszłość z przyszłością i przypomina, że historia nie może zostać zapomniana.

Zdjęcie: François Baudry

Zdjęcie: François Baudry

Zdjęcie: François Baudry

Zdjęcie: François Baudry

Zdjęcie: François Baudry

Symbolika „The Rails of Memory”

Pomnik został zaprojektowany przez Quentina Blaisinga i Alicię Borchardt z pracowni Blaising Borchardt Studio (BBS). Projekt zwyciężył w międzynarodowym konkursie zorganizowanym w 2023 roku, w którym zgłoszono 96 propozycji z 25 krajów.

Najważniejszym elementem koncepcji są 1 173 metry splecionych stalowych szyn kolejowych. Liczba ta nie jest przypadkowa – symbolizuje 1 173 kilometry, które dzielą Lyon od obozu Auschwitz-Birkenau.

Materiały użyte w projekcie – oryginalne szyny kolejowe przekazane przez SNCF, podkłady drewniane i tłuczeń – w bezpośredni sposób nawiązują do transportów deportacyjnych. W ten sposób powstaje fizyczne i emocjonalne połączenie z tragiczną historią deportowanych.

Zdjęcie: François Baudry

Plansza: Blaising Borchardt Studio

Plansza: Blaising Borchardt Studio

Plansza: Blaising Borchardt Studio

Plansza: Blaising Borchardt Studio

Architektura jako narzędzie edukacji

„The Rails of Memory” to nie tylko hołd dla sześciu milionów ofiar Holokaustu, w tym 6 100 osób deportowanych z regionu Rhône-Alpes. Pomnik pełni także funkcję edukacyjną. Realizacja tego miejsca pamięci jest efektem ponad 20 lat starań i determinacji stowarzyszenia Association pour l’édification d’un Mémorial de la Shoah à Lyon, którego członkami byli m.in. byli deportowani i ocalali z Auschwitz. 

Na miejscu ustawiono ławki wyposażone w kody QR, które kierują odwiedzających do dodatkowych materiałów i informacji o historii deportacji oraz działalności stowarzyszenia Association pour l’édification d’un Mémorial de la Shoah à Lyon. Dzięki temu monument staje się przestrzenią nauki i refleksji, angażując kolejne pokolenia.

Dane techniczne

• Lokalizacja: Place Carnot, Lyon, Francja
• Inauguracja: 26 stycznia 2025
• Kategoria: obiekt kultury, dzieło sztuki publicznej
• Koszt budowy: 500 000 €
• Projekt: Blaising Borchardt Studio (BBS)
• Inżynier: T/E/S/S
• Projekt oświetlenia: Les Éclairagistes Associés (LEA)
• Architekt krajobrazu: Atelier NDF
• Generalny wykonawca: UOTNI
• Wymiary: długość 14 m, szerokość 5 m, wysokość 3,44 m
• Materiały: odzyskane szyny kolejowe, podkłady, tłuczeń

Zdjęcie: François Baudry