Zaha Hadid Architects (ZHA) i Bureau Cube Partner wygrali konkurs na projekt Muzeum Nikoli Tesli w Belgradzie

Zaha Hadid Architects (ZHA) i Bureau Cube Partner wygrali konkurs na projekt Muzeum Nikoli Tesli w Belgradzie.

Na konkurs na nową siedzibę muzeum zgłoszonych zostało 46 koncepcji projektowych. Wyróżnienie przyznano polskiej pracowni WXCA.

Kontekst historyczny muzeum

Nikola Tesla, wizjonerski wynalazca i inżynier, ukształtował współczesny świat swoimi przełomowymi osiągnięciami w dziedzinie inżynierii elektrycznej i technologii. Był najbardziej znany z opracowania systemu prądu przemiennego, ale jego innowacje obejmowały także wynalezienie cewki Tesli, wczesne prace nad komunikacją bezprzewodową oraz rozwiązania, które stały się podstawą technologii radia i radaru. Jego badania, prowadzone od lat 80. XIX wieku do początku XX wieku, nadal inspirują rozwój energetyki, komunikacji i technologii.

Zwycięski projekt w konkursie na Muzeum Nikoli Tesli w Belgradzie | autorzy: Zaha Hadid Architects (ZHA) i Bureau Cube Partner | render by Norviska

Nowe Muzeum Nikoli Tesli powstało w zrewitalizowanym budynku zabytkowej papierni Milan Vapa w Belgradzie. Jego celem jest upamiętnienie dziedzictwa Tesli oraz zachowanie architektonicznego charakteru miasta, a także stworzenie nowej przestrzeni publicznej dla mieszkańców.

Papiernia, zbudowana przez belgradzkiego przemysłowca Milana Vapę i otwarta w 1924 roku jako pierwsza nowoczesna fabryka w kraju, przez wiele lat była nieużywana. Przez pewien czas pełniła funkcję magazynu firmy transportowej, zanim została opuszczona około dekadę temu. Ze względu na swoje znaczenie kulturowe budynek został objęty ochroną przez Belgradzki Instytut Ochrony Zabytków. Jego renowacja i adaptacja na potrzeby Muzeum Nikoli Tesli zostały sfinansowane przez Belgrade Waterfront.

Założenia projektowe

Projekt muzeum pozwolił zachować przemysłowy charakter budynku z lat 20. XX wieku, jednocześnie modernizując jego wnętrza i przestrzenie zewnętrzne, aby stał się jednym z czołowych centrów kulturalnych miasta.

Architektura obiektu czerpie inspirację z badań Tesli nad polami magnetycznymi i bezprzewodowym przesyłem energii. W nawiązaniu do tych koncepcji w projekcie wykorzystano dynamiczne, eliptyczne krzywe promieniujące od komina dawnej fabryki, który stał się centralnym punktem muzeum.

Nowe, okrągłe wejście w zachodniej fasadzie prowadzi zwiedzających do centralnego atrium o potrójnej wysokości, gdzie znajduje się historyczny komin – serce muzeum o powierzchni 13 400 m².

Aby usprawnić komunikację wewnątrz budynku, w jego ścianach wykonano eliptyczne otwory. Tworzą one serię trójwymiarowych, spiralnych ścieżek, które prowadzą zwiedzających od wejścia, przez atrium, aż do pomnika Tesli na wschodnim krańcu budynku.

Galerie na pierwszym piętrze prezentują historyczne artefakty, interaktywne wystawy i immersyjne prezentacje. W muzeum znajdują się także przestrzenie wystaw czasowych, które umożliwiają organizację zmieniających się ekspozycji i wydarzeń, zapewniając nowe doświadczenia dla powracających gości.

Jedną z głównych atrakcji jest 12-milionowoltowy transformator, będący częścią immersyjnej Galerii Elektronicznego Transformatora Tesli. Ekspozycja ta ukazuje pionierskie osiągnięcia Tesli i zachwyca odwiedzających. W muzeum dostępne są również przestrzenie wypoczynkowe, w tym kawiarnia, wielofunkcyjna sala oraz tarasy na dachu, skąd roztaczają się panoramiczne widoki na miasto.

Zwycięski projekt w konkursie na Muzeum Nikoli Tesli w Belgradzie | autorzy: Zaha Hadid Architects (ZHA) i Bureau Cube Partner | render by Norviska

Zwycięski projekt w konkursie na Muzeum Nikoli Tesli w Belgradzie | autorzy: Zaha Hadid Architects (ZHA) i Bureau Cube Partner | render by Xuniverse

Zwycięski projekt w konkursie na Muzeum Nikoli Tesli w Belgradzie | autorzy: Zaha Hadid Architects (ZHA) i Bureau Cube Partner | render by Norviska

Zagospodarowanie terenu

Na zewnątrz muzeum powstał Nikola Tesla Square – nowa przestrzeń publiczna inspirowana badaniami Tesli nad falami elektromagnetycznymi. Nowo zaprojektowane tereny zielone, ogrody i place zwiększyły łączność muzeum z Belgrade Waterfront i miejską siecią transportową.

Projekt muzeum uwzględnia zrównoważone rozwiązania, w tym wykorzystanie pasywnych systemów klimatycznych oraz energii geotermalnej. Renowacja papierni pozwoliła zachować jej historyczne fasady, sklepione sufity i murarkę, jednocześnie dostosowując konstrukcję do współczesnych standardów, aby stała się jednym z najważniejszych punktów kulturalnych Belgradu.

Zwycięski projekt w konkursie na Muzeum Nikoli Tesli w Belgradzie | autorzy: Zaha Hadid Architects (ZHA) i Bureau Cube Partner | render by Norviska

Zwycięski projekt w konkursie na Muzeum Nikoli Tesli w Belgradzie | autorzy: Zaha Hadid Architects (ZHA) i Bureau Cube Partner | render by ZHA