KCAP i A2P2 opracują masterplan dla Gdańska Nowe Południe. Powstanie 6 stref rozwoju przy nowych stacjach PKM
W południowej części Gdańska ruszają prace nad jednym z kluczowych dokumentów planistycznych, który może wyznaczyć kierunek rozwoju miasta na kolejne dekady. W wyniku europejskiego przetargu publicznego wybrano polsko-holenderskie konsorcjum A2P2 Architecture & Planning oraz KCAP, które przygotuje masterplan Gdańsk Nowe Południe. Projekt obejmie obszar o powierzchni 164 ha i skoncentruje się na przestrzeniach powiązanych z planowaną linią kolejową PKM Południe.
Umowa z wykonawcami została podpisana 14 stycznia 2026 roku, co formalnie rozpoczęło etap opracowania strategicznych założeń dla rozwoju terenów od Oruni do Kowal. Kluczowym elementem przedsięwzięcia będzie stworzenie 6 stref rozwojowych w rejonie nowych stacji kolejowych, które mają stać się lokalnymi węzłami aktywności i punktami koncentracji usług.
Plan Zagospodarowania Terenu Gdańsk Nowe Południe ma stać się istotnym punktem odniesienia dla rozwoju południowych dzielnic – szczególnie w kontekście przyszłej infrastruktury kolejowej. Jeśli zapowiedzi dotyczące integracji transportu, usług i przestrzeni publicznych zostaną spełnione, projekt może być jednym z ważniejszych przykładów planowania rozwoju miasta w modelu zrównoważonym, opartym na dostępności i jakości życia mieszkańców.
Jak podkreśla Sławomir Kosakowski, prezes Agencji Rozwoju Pomorza, realizacja masterplanu stanowi przykład współpracy instytucjonalnej odpowiadającej na rzeczywiste potrzeby rozwoju regionu.
7,5 km nowej linii i 6 stacji jako impulsy rozwoju miasta
Planowana linia PKM Południe ma mieć długość około 7,5 km i połączyć południowe dzielnice Gdańska nowym, metropolitalnym systemem transportu. Wzdłuż trasy powstanie 6 nowych stacji, a każda z nich ma pełnić rolę „kotwicy” dla rozwoju urbanistycznego – z jasno zaplanowaną strukturą ulic, przestrzeni publicznych, usług i zabudowy mieszkaniowej.
Zamiast przypadkowej suburbanizacji i rozlewania się miasta w modelu opartym na samochodzie, masterplan ma zaproponować bardziej uporządkowany scenariusz rozwoju – z naciskiem na czytelne centra lokalne i transport zbiorowy jako podstawę codziennej mobilności.
Transit-Oriented Development: dzielnice projektowane wokół transportu publicznego
Jednym z głównych założeń dokumentu będzie wdrożenie podejścia Transit-Oriented Development (TOD), czyli planowania miasta w oparciu o węzły transportu publicznego. W praktyce oznacza to dążenie do tworzenia dzielnic, w których:
- usługi i funkcje codziennego życia znajdują się w zasięgu spaceru,
- przystanki i stacje są zintegrowane z układem ulic oraz przestrzeniami publicznymi,
- ruch pieszy i rowerowy jest naturalną alternatywą dla samochodu,
- transport kolejowy staje się realnym rdzeniem rozwoju urbanistycznego.
Tego typu strategia ma pozwolić ograniczyć zależność od aut, poprawić spójność dzielnic oraz wspierać cele klimatyczne i jakościowe w planowaniu przestrzennym. Jak wskazuje Jeroen Dirckx, partner w KCAP, celem jest stworzenie ram rozwoju, które będą wspierały zrównoważony wzrost Gdańska, a jednocześnie pozostaną elastyczne wobec przyszłych potrzeb i zmian.
Masterplan łączący przestrzeń, zieleń, usługi i mobilność
KCAP i A2P2 zapowiadają opracowanie kompleksowej wizji przestrzenno-programowej, obejmującej zarówno układ urbanistyczny, jak i powiązania funkcjonalne pomiędzy:
- rejonami stacji,
- strukturą sąsiedztw mieszkaniowych,
- terenami zieleni i tzw. zieloną infrastrukturą,
- siecią mobilności (pieszej, rowerowej i publicznej),
- przestrzeniami publicznymi oraz lokalnymi usługami.
Stacje kolejowe mają przestać być wyłącznie punktami przesiadkowymi – w zamyśle projektowym staną się lokalnymi centrami życia, powiązanymi z usługami publicznymi i ofertą dla mieszkańców.
Projektowanie z myślą o codziennym życiu mieszkańców
Twórcy masterplanu podkreślają podejście skoncentrowane na potrzebach człowieka. W praktyce oznacza to planowanie przestrzeni tak, aby była wygodna i funkcjonalna dla wszystkich grup – od dzieci i młodzieży, po osoby starsze. Założeniem jest więc wzmacnianie dostępu do lokalnych usług, infrastruktury społecznej oraz przestrzeni wspólnych, dzięki którym rozwój dzielnic nie będzie jedynie zwiększaniem liczby mieszkań, lecz stanie się realnym podnoszeniem jakości życia.
Jak mówi Monika Arczyńska z A2P2, jest to projekt, w którym kolej i miasto mają być projektowane wspólnie – od układu ulic i przestrzeni publicznych, po lokalizację usług oraz miejsc pracy. Taki model ma umożliwić powstanie dzielnic dobrze funkcjonujących w codziennym użytkowaniu.
Konsultacje społeczne w 4 etapach
Jednym z mocno akcentowanych elementów procesu będzie rozbudowany program partycypacji społecznej. Zaplanowano minimum 4 etapy konsultacji, w ramach których mieszkańcy oraz interesariusze będą mogli wpływać na kształt dokumentu.
Autorzy masterplanu podkreślają, że dzięki temu dokument ma być osadzony w realnych potrzebach oraz lokalnej wiedzy, stając się nie tylko narzędziem planistycznym, ale również społecznie responsywną strategią rozwoju.
Harmonogram: 18 miesięcy pracy i koordynacja z inwestycją PKM
Opracowanie masterplanu potrwa 18 miesięcy – od połowy stycznia 2026 do połowy 2027 roku. W tym czasie zespół projektowy ma wypracować wieloetapową koncepcję, która pozwoli skoordynować przyszły rozwój urbanistyczny południowego Gdańska z budową nowej infrastruktury transportowej.
Równolegle postępują prace nad samą inwestycją kolejową. Do połowy 2027 roku władze planują ukończenie dokumentacji projektowej dla PKM Południe oraz uzyskanie decyzji administracyjnych niezbędnych do realizacji przedsięwzięcia.
Zespół projektowy i inwestorzy
Zamawiającymi masterplan są:
- Agencja Rozwoju Pomorza S.A.
- InvestGDA
Za opracowanie wizji urbanistycznej odpowiadają:
- KCAP
- A2P2 Architecture & Planning
- Funkcję lokalnego architekta pełni: mamArchitekci Sp. z o.o.
Jak zapowiedziano, skład zespołu będzie jeszcze uzupełniany w miarę rozwoju projektu.
Źródło: KCAP
