Architektura norweska

Współczesna architektura norweska – architektura wypracowana przez lata, wpisana w strategię zrównoważonego rozwoju i czerpiąca inspiracje z rodzimej tradycji.

Opiera się przede wszystkim na naturalnych materiałach i wykorzystuje krajobraz jako element i narzędzie projektowania.

Zobacz także: Wystawa Współczesna architektura norweska 2005–2010

Związek z tradycją

W norweskich projektach architektonicznych zaskakuje odważne łączenie nowych technologii z tradycyjnymi materiałami, starych, zabytkowych struktur z nowoczesną estetyką form i konstrukcji. To realizacje niezwykle racjonalne, ale zarazem piękne w swej prostocie i logice.

Bezpośredni związek architektury norweskiej z tradycją kraju (choć jest ona bardzo twórczo przetworzona) widać między innymi w projektach schroniska górskiego Preikestolen projektu pracowni Helen&Hard AS oraz otwartego pawilonu na jednym z placów w Sandnes, zbudowanego według projektu Atelier z Oslo i AWP z Francji.

Schronisko górskie Preikestolen, autor projektu: Helen & Hard; fot.: Jiri Havran

Otwarty pawilon w Sandnes, autorzy projektu: Atelier z Oslo i AWP z Francji; fot.: Jiri Havran

Architektura wpisana w krajobraz

„Myślenie krajobrazem” to specyficzna cecha współczesnej architektury norweskiej. Jej genezę odkryć można w tradycyjnym budownictwie tego regionu. Jednak przede wszystkim widać ją w twórczości najwybitniejszego norweskiego architekta XX wieku – Sverrego Fehna, którego wyjątkowa osobowość wciąż oddziałuje na kolejne pokolenia norweskich architektów. Wszystkie projekty Fehna charakteryzuje niezwykła umiejętność respektowania otoczenia naturalnego.

Wydawnictwo Gyldendal w Oslo, projekt: arch. Sverre Fehn; fot.: Jiri Havran

Również w takich obiektach jak Muzeum Pettera Dassa w Alstadhang (projekt biura projektowego Snøhetta), Bank Nasion Svalbard Global w SvalSatveien (według projektu Barlindhaug Consult AS) czy Farma Dalake (Knut Hjeltnes AS sivilarkitekter MNAL,2005) uderza ogromny szacunek dla kontekstu natury, otoczenia budynków i potrzeba logicznego wpisania ich w krajobraz.

Muzeum Pettera Dassa w Alstadhang (biuro projektowe Snøhetta), fot.: Jiri Havran

Bank Nasion Svalbard Global w SvalSatveien; projekt: Barlindhaug Consult AS; fot.: Jaro Hollan

Farma Dalaker Galta, autor projektu: Knut Hjeltnes; fot.: Jiri Havran

Architektura w środowisku naturalnym

Przykłady głębokiej symbiozy architektury, natury i sztuki odnajdujemy wśród przedsięwzięć realizowanych w ramach rządowego projektu Narodowych Szlaków Turystycznych w Norwegii. Siatka tych szlaków ma ułatwić dostęp do wspaniałej, surowej i dzikiej przyrody norweskiej. Projekty platform widokowych, przystanków, stref odpoczynku oraz parkingów powierzono architektom i designerom. Niektóre z nich to dzieła wyjątkowe w tym między innymi punkt widokowy Sohlberg (2006) oraz według projektu architekta Carla-Viggo Hølmebakka.

Narodowe Szlaki Turystyczne - punkt widokowy Solbergplassen, projekt pracowni Carl-Viggo Holmebakk, zdj.: Jiri Havran

Przystań promowa według projektu architekta Carla-Viggo Hølmebakka, fot.: Magne Myrvold

Symboliczna architektura norweska

Narodowy Teatr Opery i Baletu w Oslo (biuro projektowe Snøhetta), który zdobył wiele nagród, w tym prestiżową Europejską Nagrodę dla współczesnej architektury w roku 2009 – Mies van der Rohe Award 2009, już w kilka dni po otwarciu (kwiecień 2008 r.) stał się bezprecedensowym symbolem Norwegii. Budowla z białego marmuru, dostępna na wielu poziomach, bardzo często porównywana jest z lodowcem. Gmach stał się nie tylko ważną instytucją kultury i świątynią muzyki, lecz także przestrzenią publiczną dla mieszkańców stolicy. Opera jest kwintesencją norweskiej estetyki, a zastosowane materiały, takie jak kamień, drewno i szkło sprawiają, że budynek stapia się z krajobrazem.

The Norwegian Opera & Ballet, Oslo

The Norwegian Opera & Ballet, Oslo

Inny norweski obiekt godny uwagi to klasztor w Tautrze (okręg Nord-Trøndelag, proj. Jensen&Skodvin, AS, 2003-2006)

Rzadko się dzisiaj zdarza budować klasztor. Nowy obiekt poło­żony jest w pobliżu ruin średniowiecznego klasztoru cystersów. Tradycyjne formy i materiały wykorzystano w nowatorskiej kon­strukcji odpowiadającej charakterowi tamtejszego krajobrazu i zmieniającego się oświetlenia.

Klasztor w Tautrze, projekt pracowni Jensen&Skodvin; fot.: Jiri Havran

Informacje o projekcie

• GDZIE: Tautra, Frosta, okręg Nord-Trøndelag
• ZLECENIODAWCA: Tautra Mariakloster
• ROZPOCZĘCIE I UKOŃCZENIE PROJEKTU: 2003 – maj 2006
• BIURO ARCHITEKTONICZNE: Jensen & Skodvin Arkitektkontor AS (Jan Olav Jensen, Børre Skodvin, Torstein Koch, Torunn Golberg, Martin
  Draleke, Aslak Hanshuus, Kaja Poulsen, Siri Moseng i Anne Lise Bjerkan)
• MATERIAŁY I KONSTRUKCJA: laminowane drewno klejone, beton, łupek z Otta
• NAGRODY: Nagroda Forum AID Award 2007, nominacja do nagrody Miesa van der Rohe w dziedzinie architektury 2006, Årets bygg 2006, Nagroda Marmomac International Stone Award 2007

Na uwagę zasługuje również instalacja Tubaloon

Co roku w lecie na Kirketorget, centralnym placu w Kongsbergu, powstaje specjalna muszla koncertowa. Ta rzeźbiarska, niezwy­kła forma z nietypowych materiałów stała się symbolem festiwalu jazzowego odbywającego się w mieście.

Tubaloon w Kongsberg zbudowany z okazji Jazz Festival, autor: Snohetta, fot.: Robert Sannes

Informacje o projekcie

• GDZIE: Kirketorget, Kongsberg
• ZLECENIODAWCA: Kongsberg Jazzscener AS
• ROZPOCZĘCIE I UKOŃCZENIE PROJEKTU: 2006
• BIURO ARCHITEKTONICZNE: Snøhetta AS (Joshua Teas)
• MATERIAŁY I KONSTRUKCJA: tkanina PVC i stalowa rama
• NAGRODY: Kongsberg