Niemal wszyscy młodzi Polacy korzystają ze sztucznej inteligencji.

97 proc. młodych Polaków w wieku 18–35 lat korzysta z narzędzi opartych na sztucznej inteligencji. Jednocześnie tylko 12 proc. z nich czuje się w pełni przygotowanymi do pracy z nimi. To wnioski z raportu Talent Days i Microsoft. Eksperci podkreślają, że młodzież potrzebuje rozwijać kompetencje w obszarze AI. Przykłady prowadzonych przez Fundację Zwolnieni z Teorii i Microsoft programów pokazują, że przy odpowiednim prowadzeniu młodzi są w stanie samodzielnie tworzyć zaawansowane projekty społeczne z wykorzystaniem sztucznej inteligencji.

– W ostatnich latach widzimy, że coraz więcej młodych ludzi uczestniczących w olimpiadzie Zwolnionych z Teorii, ich nauczycieli i opiekunów mocniej interesuje się sztuczną inteligencją. Wykorzystują ją przy realizacji swoich projektów społecznych, generują swoje logotypy, proszą AI o to, żeby wygenerowała im podstawy do projektu społecznego czy wsparła ich w zarządzaniu projektami – mówi agencji Newseria Klaudia Wyszyńska, członkini zarządu Fundacji Zwolnieni z Teorii. – To jest kolejna edycja olimpiady, w której widzimy, że coraz więcej projektów tego potrzebuje.

Jednym z uczestników olimpiady Zwolnieni z Teorii jest Borys Biernacki, uczeń Zespołu Szkół Elektrycznych we Włocławku. Zrealizował projekt „(Nie)bezpieczne surfowanie”, w ramach którego edukował mieszkańców Włocławka w zakresie cyberbezpieczeństwa i AI. Później trafił do programu ambasadorskiego Microsoft.

– Moja rola jako ambasadora polega na organizacji warsztatów dla uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych oraz szkoleniu ich ze sztucznej inteligencji na przykładzie Microsoft Copilot – mówi Borys Biernacki.

Uczeń Zespołu Szkół Elektrycznych we Włocławku podkreśla, że sztuczna inteligencja wspiera go każdego dnia. Borys od 11 lat choruje na cukrzycę i wykorzystuje AI do analizy raportów zdrowotnych. 

– Dzięki AI jestem w stanie zaoszczędzić czas. Używam jej do tego, aby automatyzować różne procesy, które zajęłyby mi więcej czasu, niż bym chciał: organizację spotkań, automatyzację mojej poczty elektronicznej, potrzebny research, generowanie fiszek, przygotowywanie się na sprawdzian, organizowanie mojej wiedzy – zauważa uczeń. 

Wykorzystywanie sztucznej inteligencji

Młode osoby, które korzystają na co dzień ze sztucznej inteligencji, najczęściej robią to do tworzenia treści (64 proc.), analizy danych (40 proc.) oraz komunikacji (33 proc.) – wskazuje raport Talent Days i Microsoft „Generacja AI. Młodzi Polacy na cyfrowym rynku pracy”.

Z danych raportu Microsoft „Work Trend Index 2026” wynika z kolei, że AI w codziennej pracy coraz rzadziej służy wyłącznie do produkcji treści. 17 proc. interakcji dotyczy tworzenia gotowych materiałów, 15 proc. – wyszukiwania informacji. Częściej skupiają się one wokół procesów myślowych, czyli analizowania, wnioskowania czy podejmowania decyzji. Niemal połowa interakcji z AI wspiera już pracę kognitywną. 58 proc. użytkowników sztucznej inteligencji wykonuje obecnie zadania, których rok temu nie byłoby w stanie zrealizować. Wśród tych najbardziej zaawansowanych osób odsetek ten wynosi 80 proc.

– Kompetencja, która zyskuje na znaczeniu w erze AI, to zdecydowanie krytyczne myślenie. Od tego się wszystko zaczyna, bo jest kompasem, jeśli chodzi o korzystanie z każdej technologii, pozwala nam ocenić, co jest prawdą, a co fałszem. Generatywna sztuczna inteligencja daje nam ogrom możliwości, ale dopiero połączenie ludzkich kompetencji z tymi technologicznymi daje nam największe możliwości, jeśli chodzi o wykorzystanie nowej technologii – podkreśla Łukasz Foks, dyrektor zespołu Microsoft Elevate Skills w Microsoft Polska.

AI na rynku pracy

Młodzi ludzie wchodzą na rynek pracy, w którym AI jest już elementem każdego zawodu: lekarza, inżyniera, nauczyciela, księgowego, prawnika. Kompetencje AI otwierają więc drzwi do współczesnego rynku pracy. Pracownicy zapytani w „Work Trend Index 2026” o to, które ludzkie umiejętności są najważniejsze w erze sztucznej inteligencji, najczęściej wskazują na dwie: kontrolę jakości odpowiedzi AI (50 proc.) i krytyczne myślenie rozumiane jako analizę informacji i podejmowanie uzasadnionych decyzji (46 proc.). 

– AI sugeruje nam wiele podpowiedzi, które nie zawsze są słuszne. Krytyczne myślenie pozwoli ocenić, czy one są dobre, a później idziemy w kierunku narzędzi, czyli interesuje nas, jak wykorzystać danego asystenta AI, żeby jak najlepiej nam służył. Chodzi o połączenie tych dwóch rzeczy. Nigdy nie samo narzędzie i nigdy nie samo krytyczne myślenie. Chodzi o zestaw tych dwóch kompetencji – uważa Łukasz Foks.

Raport WTI wśród kompetencji przyszłości wymienia poza krytycznym myśleniem także: tworzenie promptów, zarządzanie agentami AI, kreatywność i rozwiązywanie problemów, adaptacyjność i ciągłe uczenie się, umiejętność współpracy w zespołach człowiek–AI oraz osąd, odpowiedzialność i etykę.

– Chcemy przede wszystkim skutecznie edukować, pokazywać młodym ludziom, jak używać sztucznej inteligencji, żeby była dla nich narzędziem, a nie wyręczała ich z samodzielnego myślenia – podkreśla Klaudia Wyszyńska. – Młodzi ludzie szukają poprowadzenia i pewnie drogi na skróty, bo to dzisiaj daje nam sztuczna inteligencja. Ale wiemy też, że szukają tej wiedzy razem z nauczycielami. Widzimy to szczególnie po rozmowach z nauczycielami, którzy mierzą się w swojej codziennej pracy z tym, że uczniowie coraz częściej piszą prace na zaliczenie ze sztuczną inteligencją. Nauczyciele sami z siebie do nas przychodzą z potrzebą edukacji, lepszego zrozumienia i poruszania się po świecie sztucznej inteligencji.

Program „Gotowi na Jutro”

Fundacja Zwolnieni z Teorii wspólnie z Microsoftem uruchomiła program „Gotowi na Jutro”, którego celem jest przygotowanie uczniów, nauczycieli, rodziców i inne osoby dorosłe do bezpiecznego i świadomego korzystania z AI

– Uczymy w nim zarówno młodych ludzi, jak i nauczycieli, dyrekcję oraz całe środowisko zaprzyjaźnione ze szkołami tego, jak w efektywny sposób, ale też etycznie i odpowiedzialnie korzystać ze sztucznej inteligencji – wyjaśnia Klaudia Wyszyńska.

Kurs „Jutro z AI” w ramach programu „Gotowi na Jutro” trwa 45 minut i jest bezpłatny. Został przygotowany w trzech wersjach: dla uczniów, nauczycieli i uniwersalny. Kończy się certyfikatem, który można dodać do CV lub profilu zawodowego. Będzie dostępny do 1 czerwca 2026 roku.

– Zależy nam na tym, żeby młodzi ludzie i całe środowisko zyskało kompetencje do tego, żeby w krytyczny sposób patrzeć na sztuczną inteligencją. Nie zapominając o tym, że to oni są tymi, którzy sterują działaniami i mają autonomię. Chcemy, żeby etycznie i odpowiedzialnie podchodzili do tego procesu. Cały program to grywalizacja dla szkół. Jak dotąd zgłosiło się ich już ponad tysiąc i certyfikują swoich uczniów, nauczycieli oraz dyrekcję z korzystania ze sztucznej inteligencji – podkreśla członkini zarządu Fundacji Zwolnieni z Teorii.

Jak dodają inicjatorzy programu, to nie jest ranking dla samego porównywania wyników, ale sygnał, że dana szkoła realnie inwestuje czas w rozwijanie kompetencji przyszłości i wspiera m.in. nauczycieli, uczniów oraz rodziców w nadążaniu za zmianami.

– Od lat pokazujemy, jak wygląda świat technologii. Kontekst nauczyciela w Polsce jest jednak bardzo unikalny, jeśli chodzi o dotarcie do studentów i uczniów. Robią to na przykład polskie organizacje pozarządowe, stowarzyszenia. Chodzi więc o to, żeby z nimi usiąść do jednego stołu i wypracować projekt, który będzie dawał szansę, na przykład zdobycia certyfikatu w kontekście tego, jak wygląda wykorzystanie AI w pierwszej pracy – zaznacza Łukasz Foks.

Microsoft realizuje ogłoszoną w 2024 roku strategię inwestycji w programy szkoleniowe w Polsce, m.in. z Ministerstwem Edukacji Narodowej i lokalnymi organizacjami.

– Microsoft chce się angażować w Polsce na rzecz kompetencji związanych ze sztuczną inteligencją. Dajemy technologię, więc z drugiej strony chcielibyśmy oferować jak najlepsze zrozumienie jej wykorzystania. Chodzi o to, żeby budować partnerstwa na rzecz kompetencji cyfrowych, konkretne programy szkoleniowe z polskimi organizacjami – podkreśla  dyrektor zespołu Microsoft Elevate Skills.

W ubiegłym roku firma zrealizowała 20 projektów edukacyjnych. Jak wynika z przeprowadzonej na ich podstawie analizy, największym zainteresowaniem cieszyły się szkolenia wprowadzające – 71 proc. wszystkich odbytych kursów dotyczyło tzw. biegłości w AI, obejmującej podstawowe kompetencje niezbędne do świadomego i odpowiedzialnego korzystania z technologii sztucznej inteligencji. 

– Od 2024 roku stworzyliśmy ponad 30 projektów w tym obszarze. Dzisiaj ponad 15 z nich wciąż jest dostępnych, więc można do nich dołączyć i zdobyć kompetencje w bardzo wielu odcieniach i barwach. To jest naprawdę szeroka technologia. Staramy się ją opisywać zarówno dla osób początkujących, jak i zaawansowanych oraz tych, które tworzą przyszłość w sztucznej inteligencji, czyli programistek i programistów – podkreśla Łukasz Foks.