Konkurs projektowy na pomnik poświęcony polskim ofiarom nazizmu i ofiarom niemieckiej okupacji i rządów terroru w Polsce

Przedmiotem konkursu jest projekt pomnika poświęconego polskim ofiarom nazizmu i ofiarom niemieckiej okupacji i rządów terroru w Polsce 1939 - 1945, dający możliwość zbiorowego, indywidualnego bądź oficjalnego upamiętnienia. Celem konkursu jest opracowanie przekonującego projektu pomnika, który posłuży jako podstawa dalszego planowania i realizacji.

Jako lokalizację przewidziano zachodnią część Placu Republiki, położoną na zachód od ulicy Heinricha von Gagerna. W tym miejscu stała kiedyś opera Krolla, w której 1 września 1939 r. Adolf Hitler ogłosił atak na Polskę, uzasadniając go propagandowo.Od czerwca 2025 r. w tym miejscu znajduje się już tymczasowe miejsce pamięci z dużym głazem narzutowym, powstałe w wyniku inicjatywy społeczno-obywatelskiej. Ma ono zostać zastąpione przez pomnik, będący przedmiotem niniejszego konkursu.
Zgodnie z uchwałą niemieckiego Bundestagu konkurs projektowy ma uwzględniać kontekst historyczny. „Aby uwidocznić zbyt mało znane w Niemczech skutki niemieckiej okupacji w Polsce w latach 1939–1945”, zgodnie z zamierzeniami Koalicjantów, „w bezpośrednim sąsiedztwie pomnika należy zapewnić łatwo dostępną informację, aby pogłębić pamięć o polskich ofiarach nazizmu”. Ma to umożliwić ogólnodostępna wystawa plenerowa.
Na realizację pomnika przewidziano maksymalny budżet w wysokości 5 mln euro (z VAT). Kwota ta obejmuje również koszty przygotowawcze i koszty towarzyszące. W ramach konkursu przewidziano budżet w wysokości maksymalnie 4,8 mln euro (z VAT) na realizację pomnika, w tym honoraria.

Nagrody i honoraria

Łączna kwota środków w konkursie wynosi 247 500 euro brutto. 60 000 euro brutto zostanie przyznane w formie trzech nagród i dwóch wyróżnień.
Uczestnicy, których prace zostaną dopuszczone do oceny przez sąd konkursowy, otrzymają za opracowanie projektu równej wysokości honoraria, których łączna suma wyniesie 187 500 euro brutto.

Organizator konkursu

Międzynarodowy konkurs na projekt pomnika został ogłoszony przez Rząd Federalny Niemiec 31 marca 2026 roku. Pomnik, zlokalizowany w sercu niemieckiej stolicy, niedaleko Urzędu Kanclerskiego oraz Bundestagu, ma stać się miejscem pamięci o ofiarach zbrodni nazistowskich w Polsce. Będzie on poświęcony pamięci polskich obywateli, którzy w czasach niemieckiej okupacji w latach 1939-1945 byli wykorzystywani i mordowani, m.in. w obozach koncentracyjnych. Na konkurs oraz realizację zwycięskiego projektu przeznaczono łącznie 5 milionów euro ze środków federalnych.

Architekci, artyści oraz grupy artystyczne chęć udziału w konkursie mogą zgłaszać do 6 maja. Do drugiego etapu konkursu zaproszonych zostanie 25 uczestników, którzy w oparciu o wypracowane podczas konferencji założenia, przygotują autorskie projekty pomnika.

Konkurs jest prowadzony przez Federalny Urząd ds. Budownictwa i Planowania Regionalnego (BBR).

Szczegóły konkursu: TUTAJ