Cywilnoprawne skutki niewykonania obowiązków stron umowy o sporządzenie projektu budowlanego
Ogólna zasada odpowiedzialności odszkodowawczej architekta w przypadku niewykonania przez niego zobowiązań umowy zawarta jest w art. 471 Kodeksu Cywilnego i mówi, iż „Dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.”
Odpowiedzialność Architekta
Architekt w przy opracowaniu projektu budowlanego odpowiedzialny jest za niezachowanie należytej staranności. Z odpowiedzialności takiej może jedynie zwolnić regulacja szczególnego przepisu ustawy albo czynność prawa.
Architekt odpowiedzialny jest jak za własne działanie lub zaniechanie za działania i zaniechania osób, z których pomocą projekt budowlany wykonywa, jak również osób, którym wykonanie zobowiązania powierza.
Jeżeli wykonanie projektu stało się niemożliwe skutkiem okoliczności, za które Architekt odpowiedzialności nie ponosi, jego zobowiązanie względem Zamawiającego wygasa. Jeżeli rzecz będąca przedmiotem świadczenia została zbyta, utracona lub uszkodzona, dłużnik obowiązany jest wydać wszystko, co uzyskał w zamian za tę rzecz albo jako naprawienie szkody.
Architekt dopuszcza się zwłoki, gdy nie wykona projektu w terminie, a jeżeli termin nie jest oznaczony, gdy nie wykona projektu niezwłocznie po wezwaniu przez Zamawiającego. Nie dotyczy to wypadku, gdy opóźnienie w spełnieniu świadczenia jest następstwem okoliczności, za które Architekt odpowiedzialności nie ponosi.
Architekt może przez umowę przyjąć odpowiedzialność za niewykonanie lub za nienależyte wykonanie zobowiązania z powodu oznaczonych okoliczności, za które na mocy ustawy odpowiedzialności nie ponosi.
Nieważne jest zastrzeżenie, iż Architekt nie będzie odpowiedzialny za szkodę, którą może wyrządzić Zamawiającemu umyślnie.
Uprawnienia Architekta
W razie zwłoki Zamawiającego Architekt może żądać naprawienia wynikłej stąd szkody; może również złożyć projekt budowlany do depozytu sądowego.
Zamawiający dopuszcza się zwłoki, gdy bez uzasadnionego powodu bądź uchyla się od przyjęcia zaofiarowanego projektu, bądź odmawia dokonania czynności, bez której wykonanie projektu nie może być spełnione, bądź oświadcza Architektowi, że świadczenia nie przyjmie.
Uprawnienia Zamawiającego
W razie zwłoki Architekta, Zamawiający może żądać, niezależnie od wykonania projektu, naprawienia szkody wynikłej ze zwłoki.
Jednakże gdy wskutek zwłoki Architekta świadczenie utraciło dla Zamawiającego całkowicie lub w przeważającym stopniu znaczenie, Zamawiający może projektu nie przyjąć i żądać naprawienia szkody wynikłej z niewykonania zobowiązania.
W razie zwłoki Architekta w wykonaniu projektu, Zamawiający może, zachowując roszczenie o naprawienie szkody, żądać upoważnienia przez sąd do wykonania czynności na koszt Architekta naprawienia szkody wynikłej z niewykonania projektu.
Odpowiedzialność Zamawiającego
Jeżeli Zamawiający opóźnia się ze spełnieniem wynagrodzenia za wykonany projekt, Architekt może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody. Żądanie odsetek za opóźnienie w wypłacie wynagrodzenia jest możliwe także w sytuacji gdy owo opóźnienie nie jest zawinione przez Zamawiający. Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była z góry oznaczona, należą się odsetki ustawowe. W razie zwłoki Zamawiającego Architekt może nadto żądać naprawienia szkody na zasadach ogólnych. Od zaległych odsetek można żądać odsetek za opóźnienie dopiero od chwili wytoczenia o nie powództwa, chyba że po powstaniu zaległości strony zgodziły się na doliczenie zaległych odsetek do dłużnej sumy.
Autorzy:
Marta Kozak-Janik
