Pawilon Jozefa Czapskiego; fot. MNK Miroslaw Zak

Polska i Świat

Kwiecień 23, 2016

Pawilon Józefa Czapskiego

Trzy lata temu oddano krakowianom odnowiony szacowny Pałac Czapskich, mieszczący m.in. wspaniałą kolekcję numizmatów, na tyłach pałacu urządzono lapidarium i ogród, a teraz, tamże, jeszcze dalej od ulicy Piłsudskiego, powstał Pawilon Józefa Czapskiego.

To bardzo prosty w formie biały budynek, pomysłowo wpisujący się w trudną do zagospodarowania działkę i specyficzny pejzaż starych krakowskich oficyn. Będzie ów dom, miejmy nadzieję, żywym miejscem spotkania z człowiekiem zupełnie nadzwyczajnym, który większość swego długiego życia poświęcił świadczeniu o zbrodni katyńskiej, co stawia go w gronie herosów naszej dwudziestowiecznej historii, ale takoż mocno zapisał się jako płodny pisarz, rzecz jasna malarz, etyk, filozof, nieustępliwy diarysta, przy tym człowiek niezwykle mądry, pogodny, do późnej starości otwarty, dowcipny i dobry. O tych wszystkich cechach i przymiotach świadczą niezliczone materiały, świadectwa ludzi mu bliskich, listy, eseje, czy to na temat malarstwa, czy religii i literatury, owe setki kajetów dzienników prowadzonych codziennie przez dziesiątki lat, a w nich szkice, będące czasem zaledwie świadectwem ulotnej przygody z formą bądź kolorem, a czasem poważnym projektem malarskim czy piśmienniczym. Pawilon Czapskiego ma być w zamyśle jego pomysłodawców miejscem wspólnym dla tych wszystkich – jakbyśmy dziś modnie rzekli – narracji. Miejscem nowoczesnym – dodajmy – nie będącym w zamyśle „izbą pamięci”, ale domem nieustannej projekcji, opowiadania, służącym też pracy i studiom nad fenomenem Józefa Czapskiego – Czapskiego autora obowiązkowej dla każdego relacji Na nieludzkiej ziemi, Czapskiego kapisty, żołnierza, krytyka sztuki, malarza i komentatora ubiegłego wieku.

Pawilon Jozefa Czapskiego; fot. Miroslaw Zak, MNK

Ekspozycja stała

Stała ekspozycja, której scenariusz stworzyła Pani Krystyna Zachwatowicz, wraz ze w swym mężem – Andrzejem Wajdą – przez lata się z Czapskim przyjaźniąca, zajmie

Krystyna Zachwatowicz i Andrzej Wajda w PJC, fot MNK Bartosz Cygan

drugie piętro. To tu przejdziemy przez rodzaj osi czasu, weźmiemy udział w podróży przez życie Józefa Czapskiego, ale i pójdziemy szlakiem koszmarów XX wieku. Tu zobaczymy nieco owych niezwykłych dzienników (wszystkie tomy są w posiadaniu Muzeum Narodowego w Krakowie), które – miejmy nadzieję – w całości zostaną kiedyś udostępnione w wersji elektronicznej. Tu zobaczymy nieznane szerzej zdjęcia i dokumenty, też te z czasów okupacji i niewoli. Tu też wejdziemy do zrekonstruowanego pokoju malarza, pokoju z siedziby paryskiej „Kultury” w domu Instytutu Literackiego w Maison-Laffitte. To w tym domu Czapski ostatecznie osiadł po latach tułaczki, tam współtworzył „Kulturę” wraz Jerzym Giedroyciem i małżeństwem Hertzów, ale też „w tym” pokoju malował i pisał przez blisko czterdzieści lat, aż do swej śmierci w 1993 roku. Warto zaznaczyć, że do rekonstrukcji pokoju posłużyły oryginalne elementy, podarowane MNK m.in. przez Stowarzyszenie Instytut Literacki Kultura, będące dziś kustoszem podparyskich archiwów. Rzecz jasna do przedstawienia twórczości, zdjęć i dokumentów zostaną wykorzystane nowoczesne urządzenia i technologie.

Wystawy czasowe

Na pierwszym piętrze znajdą swe miejsce wystawy czasowe, w przyszłości ma to być przestrzeń przeznaczona sztuce młodej i nowoczesnej, którą Czapski zawsze chętnie oglądał, analizował i opisywał. Teraz, z okazji otwarcia i przez najbliższe miesiące, będzie tu można obejrzeć kilkadziesiąt płócien i szkiców Czapskiego pochodzących ze zbiorów MNK, będących depozytami lub darowiznami, a warto zaznaczyć, że z okazji otwarcia Pawilonu Richard Aeschlimann, wieloletni przyjaciel i szwajcarski marszand Czapskiego, wraz z żoną Barbarą podarowali MNK kilkanaście obrazów ze swej kolekcji. To dla wielbicieli malarstwa Czapskiego będzie niewątpliwie gratka.

Ponieważ w założeniu Pawilon ma być miejscem pięknym, żywym i żwawym, miejscem studiów i pracy, na parterze urządzono czytelnię, podręczną bibliotekę zawierającą księgozbiór związany tematycznie z artystą, ale też kawiarenkę, na dachu zaś jest taras, z którego można podziwiać złożoną aurę Krakowa.

Pawilon Jozefa Czapskiego; fot. Bartosz Cygan, MNK
Pawilon Jozefa Czapskiego; fot. Miroslaw Zak, MNK

Stanisław Mancewicz
------------------------------------

  • Scenariusz: Krystyna Zachwatowicz-Wajda z Zespołem
  • Projekt architektoniczny: mgr inż. arch. Danuta Fredowicz Projekt aranżacji wystawy stałej: Aleksander Janicki Koordynator projektu: Anna Wdzięczny
  • Projekt dofinansowano z programu „Konserwacja i rewitalizacja dziedzictwa kulturowego" w ramach Mechanizmu Finansowego Europejskiego Gospodarczego i Norweskiego Mechanizmu Finansowego na lata 2009-2014.

Autorzy:
Stanisław Mancewicz

Tagi: muzeum pawilon

Domy jednorodzinne

Tradycyjny dom w Rosanowie
Zakresem prac dla tego budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego w Rosanowie pod Łodzią był...
Styczeń 20, 2019
Ten bardzo nowoczesny budynek mieszkalny położony na warszawskim Wilanowie w dzielnicy willowej i...
Styczeń 15, 2019

Wasze realizacje

Projekt: arch. Marta Gajda (www.martagajda.pl) | Realizacja: PRZYJAZNE DOMY Jankowiak i Krzyżak S...
Marzec 17, 2019
Dom własny ZONA Architekci https://zona.archi
Projekt domu jest bardzo specyficznym, a zarazem wyjątkowym wyzwaniem dla architekta. Każda kresk...
Luty 10, 2019

Materiały budowlane

FAKRO - DEF - okno do dachów płaskich
produkt DEF Rodzaj produktu okno do dachów płaskich Kąt montażu...
Luty 21, 2019
produkt DXW Rodzaj produktu Okno do dachów płaskich Opis Okn...
Luty 21, 2019

Konkursy

The aim of this project is to design a temporary shelter for those who don't have a place to live.
Marzec 20, 2019
Sofia Municipality announces an open competition for the restoration, renovation and construction of Sveta Nedelya Square and its adjacent public spaces, aiming to create a network of public spaces...
Marzec 19, 2019