Global Award for Sustainable Architecture 2026: architektura jako narzędzie transformacji
W 2026 roku ogłoszono laureatów jednej z najważniejszych międzynarodowych nagród w dziedzinie architektury zrównoważonej – Global Award for Sustainable Architecture. Tegoroczna, 19. edycja konkursu odbywa się pod hasłem „Architektura to transformacja”, podkreślając rolę projektowania jako narzędzia realnych zmian społecznych, środowiskowych i kulturowych.
Architektura jako odpowiedź na współczesne wyzwania
Nagroda została ustanowiona w 2006 roku przez architektkę i badaczkę Janę Revedin i od lat wyróżnia twórców, których prace łączą innowacyjność z odpowiedzialnością środowiskową i społeczną. Konkurs odbywa się pod patronatem UNESCO oraz przy wsparciu Międzynarodowej Unii Architektów, co podkreśla jego globalny charakter i znaczenie.
Motyw przewodni edycji 2026 – „Architektura to transformacja” – akcentuje zmianę podejścia do projektowania: od koncentracji na formie ku procesom, zasobom, relacjom społecznym i lokalnym kontekstom. Architektura przestaje być jedynie odpowiedzią na potrzeby użytkowe, a staje się narzędziem przekształcania rzeczywistości – zarówno w skali budynku, jak i całych miast.
Laureaci 2026: pięć podejść do zrównoważonej transformacji
Jury nagrody wyróżniło pięciu architektów i zespołów projektowych z różnych części świata. Ich prace pokazują szerokie spektrum podejść do zrównoważonego projektowania – od reinterpretacji tradycji po zaawansowane strategie urbanistyczne.
Ye Man (Chiny) – architektura „robienia więcej mniejszymi środkami”
Projekty Ye Man opierają się na wykorzystaniu drewna jako podstawowego materiału budowlanego oraz na powrocie do tradycyjnych technik konstrukcyjnych, takich jak połączenia ciesielskie bez użycia metalu. Architektka rozwija prefabrykowane systemy, które są odwracalne, biodegradowalne i zgodne z zasadami gospodarki obiegu zamkniętego.
Jej podejście można określić jako świadome ograniczanie – redukcję formy, materiału i wpływu środowiskowego przy jednoczesnym zachowaniu wysokiej jakości przestrzeni.
ZSYZ – Ye Man | © Chen Hao
|
ZSYZ – Ye Man | © Chen Hao
|
Doan Thanh Ha (Wietnam) – prostota i lokalność
Twórczość Doan Thanh Ha opiera się na ścisłym powiązaniu kultury, architektury i natury. Jego projekty wykorzystują lokalne materiały, takie jak cegła czy bambus, oraz strategie bioklimatyczne poprawiające wentylację i doświetlenie budynków.
Architekt podkreśla znaczenie projektowania „z mieszkańcami i dla mieszkańców”, tworząc przestrzenie odpowiadające na realne potrzeby społeczności.
H&P Architects – Doan Thanh Ha | © Nguyen Tien Thanh
|
H&P Architects – Doan Thanh Ha | © Nguyen Tien Thanh
|
Taller Capital (Meksyk) – woda jako struktura miasta
Zespół Lorety Castro Reguery i José Pablo Ambrosiego koncentruje się na problemie gospodarki wodnej w miastach. Ich projekty integrują infrastrukturę retencyjną, przestrzenie publiczne i krajobraz, przekształcając problem niedoborów i powodzi w potencjał projektowy.
Podejście to wpisuje się w ideę „ekologii miejskiej”, w której woda staje się elementem organizującym przestrzeń i życie społeczne.
Taller Capital – Loreta Castro Reguera & José Pablo Ambrosi | © Rafael Gamo
|
Taller Capital – Loreta Castro Reguera & José Pablo Ambrosi | © Rafael Gamo
|
Amelia Tavella (Francja) – dialog z historią i krajobrazem
Amelia Tavella łączy architekturę współczesną z dziedzictwem kulturowym, traktując budynki jako „żywe organizmy”. Jej realizacje opierają się na subtelnym dialogu między nową interwencją a istniejącą strukturą, często z wykorzystaniem materiałów takich jak kamień, miedź czy drewno.
Kluczowe jest tu podejście etyczne – projektowanie jako kontynuacja historii miejsca, a nie jej negacja.
Amelia Tavella | © Amelia Tavella
|
Amelia Tavella | © Amelia Tavella
|
Andreas Kipar (Niemcy/Włochy) – regeneracja krajobrazu
Architekt krajobrazu Andreas Kipar od lat zajmuje się przekształcaniem terenów poprzemysłowych w przestrzenie publiczne o wysokiej wartości ekologicznej. Jego projekty przyczyniają się do zwiększenia bioróżnorodności, redukcji efektu miejskiej wyspy ciepła oraz poprawy jakości życia mieszkańców.
Regeneracja krajobrazu staje się tu narzędziem walki ze zmianami klimatu i odbudowy relacji człowieka z naturą.
LAND - Andreas Kipar | © Johannes Kassenberg
|
LAND - Andreas Kipar | © Biodiversité conseil
|
Znaczenie nagrody w kontekście kryzysu klimatycznego
Sektor budownictwa odpowiada obecnie za około 40% globalnych emisji gazów cieplarnianych oraz 50% zużycia surowców. W tym kontekście nagroda pełni nie tylko funkcję wyróżnienia, ale także platformy wymiany wiedzy i promocji nowych modeli projektowania.
Laureaci pokazują, że zrównoważona architektura nie jest jednorodnym stylem, lecz zestawem strategii dostosowanych do lokalnych warunków – od technologii niskoemisyjnych, przez projektowanie partycypacyjne, po regenerację środowiska.
Architektura przyszłości: między technologią a lokalnością
Wspólnym mianownikiem nagrodzonych realizacji jest odejście od uniwersalnych rozwiązań na rzecz podejścia kontekstowego. Architektura przyszłości – jak pokazuje edycja 2026 – opiera się na:
- wykorzystaniu lokalnych materiałów i zasobów,
- integracji z krajobrazem i klimatem,
- włączaniu społeczności w proces projektowy,
- minimalizacji zużycia energii i surowców,
- projektowaniu w cyklu życia budynku (w tym demontażu i ponownego użycia).
To właśnie te elementy decydują dziś o jakości projektów i ich realnym wpływie na środowisko.
Global Award for Sustainable Architecture 2026 potwierdza, że architektura staje się jednym z kluczowych narzędzi transformacji w obliczu kryzysu klimatycznego i społecznego. Laureaci tegorocznej edycji pokazują, że zmiana jest możliwa – i zaczyna się od świadomego projektowania, zakorzenionego w miejscu, kulturze i odpowiedzialności za przyszłość.
Źródło: Global Award for Sustainable Architecture™
