Wzornictwo

Styczeń 3, 2013

Upcykling - (r)ewolucja recyklingu

Willa w Welpeloo - zdjęcie aranżacyjne
Willa w Welpeloo - zdjęcie aranżacyjne

Istotą upcyklingu jest tworzenie nowych rzeczy użytkowych w oparciu o odpady. W świecie architektury spektakularnym przykładem tego typu przedsięwzięć jest willa Welpeloo w Holandii.

Historia upcyklingu

Autorami pojęcia upcykling są projektant przemysłowy William McDonough oraz chemik Michael Braungart. W swojej książce Cradle to Cradle: Remaking the Way We Make Things nawołują oni do zmian we współczesnym procesie produkcji i skupieniu się na wytwarzaniu w drodze ekologicznego i inteligentnego designu. W ten sposób dochodzą do pojęcia upcyklingu, które w sensie dosłownym oznacza formę wtórnego przetwarzania odpadów , w wyniku którego powstają produkty o wartości wyższej niż przetwarzane surowce. „Autorzy obrazowo zwracają uwagę na analogie pomiędzy naturą, a przemysłem.” – mówi architekt Anna Koszela. „Drzewa owocowe wydają owoce, które niewykorzystane z powrotem stają się harmonijna częścią przyrody. Według podobnego schematu powinien funkcjonować człowiek. Wytwory jego działalności, które okażą się nieprzydatne powinny zostać ponownie wykorzystane.” – cytuje autorów Anna Koszela Tak rodzi się idea upcyklingu, twórczego kreowania nowych przedmiotów z wykorzystaniem starych, przy jednoczesnym nadawaniu im nowego, często zaskakującego zastosowania.

 

 

Obszary zastosowania materiałów wtórnych

Jednym prekursorów światowego upcyklingu jest marka odzieżowa Patagonia, która w 1993 roku wprowadziła do swojej oferty linię marynarek wyprodukowanych z …butelek plastikowych pochodzących z recyklingu. Od tego czasu produkcją na bazie odpadów zainteresowało się bardzo wiele firm i osób. Historia wielu światowych marek wnętrzarskich, odzieżowych i nie tylko, pokazuje, że upcykling jest nie tylko zajęciem ciekawym i wpisującym się w ekologiczny styl życia, ale może być również działalnością bardzo lukratywną – podkreśla architekt wnętrz Anna Koszela.

Doskonałym przykładem uprawiającym upcykling jest przedsiębiorstwo TerryCycle założone przez Toma Szaky, studenta Princetown, który swoją przygodę rozpoczął od wytwarzania wysokiej jakości nawozu do roślin, pakowanego w zużyte butelki PET. Obecnie firma produkuje ok. 200 wysokiej jakości produktów, których komponentami są wyłącznie odpady. Miarą rynkowego sukcesu upcyklingu w wydaniu TerryCycle jest roczny obrót firmy na poziomie kilkunastu milionów dolarów. Jednak jeszcze bardziej na wyobraźnię oddziaływują inne liczby odnoszące się do 6-letniej działalności firmy: 50 milionów przetworzonych opakowań po sokach, 10 milionów wykorzystanych butelek PET i 10 milionów opakowań po batonach.

 

Odpad w pracy projektantów

Wkrótce po narodzinach idei upcyklingu okazało się, że jest on naturalną przestrzenią dla designu. Jak słusznie zauważa architekt wnętrz Anna Koszela: Upcykling oferuje artystom praktycznie nieograniczone możliwości kreacji, sprawia, że nie ma rzeczy niemożliwych do wyczarowania. Dzięki upcyklingowi na dalszy plan schodzą koszty procesu tworzenia, a pierwszoplanową rolę gra pomysł. Wszystkie te czynniki sprawiły, że szybko po taką formę ekspresji zaczęli sięgać designerzy na całym świecie. Co niezwykle istotne, moda na ekologiczny design bardzo prężnie rozwija się zarówno wśród profesjonalistów, jak i amatorów. Ci drudzy tworzą swoje projekty, najpierw dla siebie, a później często zaczynają dzielić się swoimi pasjami i dziełami z innymi. Upcykling w designie, podobnie jak inne dziedziny twórczości artystycznej, doczekał się już swoich gwiazd. Do tego grona można niewątpliwie zaliczyć Martino Gampera, Komplot Design czy Maartena Baasa.

 

Komoda projektu Zoe Murphy

 

Architektura z odzysku

Doskonałym przykładem, że tworzenie w oparciu o odpady nie ma praktycznie granic, jest willa Welpeloo. Znajduje się ona w Roombeek, na przedmieściach holenderskiego miasta Enschede i charakteryzuje się nowoczesną, kubiczną formą. Na szczególną uwagę zasługuje jednak coś innego. Została ona w całości zbudowana z odpadów. Koncepcja willi powstała w pracowni 2012Architecten.

Projekt bazuje na produktach z upcyklingu, co wymagało od twórców bardzo wiele inwencji i operatywności. W efekcie elementy konstrukcyjne domu pochodzą z maszyny do produkcji tekstyliów z pobliskiej fabryki, elewacja budynku powstała z drewna odzyskanego ze szpul kablowych, a do izolacji ścian zewnętrznych wykorzystano ścinki polistyrenu pozyskanego od producenta przyczep kempingowych.

 

Drewno z papieru

Innym ciekawym pomysłem z obszaru upcyklingu jest projekt Mieke Meijer, studentki Design Academy w holenderskim Eindhoven. W tradycyjnym procesie produkcyjnym papier wytwarzany jest z drewna. Meijer postanowiła odwrócić tą prawidłowość i z makulatury uzyskać surowiec zbliżony właściwościami do drewna. Od 2007 roku we współpracy ze studiem Vij5 prowadziła prace technologiczne, których efektem było powstanie NewspaperWood. Jest to surowiec pozwalający na produkcję mebli i przedmiotów dekoracyjnych.

Autorzy:
Artykuł powstał we współpracy z architekt wnętrz Anną Koszelą

Tagi: upcykling recykling design architektura

Domy jednorodzinne

Villa Marie is situated on a south orientated slope in the alpine foothill region of Upper Austri...
Styczeń 12, 2021
DZIAŁKA / LOKALIZACJA BUDYNKU Działka zlokalizowana w miejscowości Puszcza Mariańska w otulinie...
Listopad 23, 2020

Konkursy

Organizatorzy Łódź Design Festival czekają na zgłoszenia do najbliższej edycji must have. W tym roku szczególna uwaga poświęcona zostanie propozycjom produktów, które odpowiadają na istotne potrzeb...
Marzec 3, 2021
Student Architectural competition for a conceptual design of the STU campus solution Center of Innovation in Bratislava Transformation of the courtyard
Marzec 3, 2021

Materiały budowlane

Okna w systemie MB-104 Passive ALUPROF
Nowoczesne okna aluminiowe są ciepłe i posiadają świetne parametry techniczne, czego przykładem j...
Styczeń 25, 2021
ALUPROF MB-SR60N – najnowszy system lekkich ścian fasadowych
Odpowiadając na zapytania i sugestie architektów, ALUPROF wprowadza do oferty nowy system fasad...
Listopad 4, 2020

Polska Świat

fot.: Andrés Gallardo Albajar
Narodowe Centrum Sztuki Kaohsiung symbolizuje transformację Kaohsiung (niegdyś ważnego międzynaro...
Marzec 3, 2021
Zdj.: Mieszkaj w Mieście
Ponownie odżywa idea tzw. 15-minutowego miasta sformułowana przez prof. Carlosa Moreno na Uniwers...
Luty 23, 2021

Wzornictwo

Kolekcja lamp i luster „TRN” - Magda Jurek
Podczas wirtualnej gali jurorzy zaprezentowali pięcioro projektantów, którzy w 2021 roku stworzą...
Luty 2, 2021
Uczetnicy projektu Natural Born Collective
Piękne drewniane stoły powstały w ramach nowego upcyklingowego projektu z udziałem studentów proj...
Grudzień 17, 2020