Warszawaskie Filtry - Budynek Ozonowania Pośredniego i Filtrów Węglowych - fasada od strony ulicy. Autorem projektu jest architekt Ryszard Sobolewski. fot. Röben

Polska i Świat

Październik 25, 2011

Filtry Warszawy

W 2010 na terenie warszawskich Filtrów, oddany został do użytku nowy obiekt - Budynek Ozonowania Pośredniego i Filtrów Węglowych. Autorem projektu jest warszawski architekt Ryszard Sobolewski - właściciel pracowni Dorjon.

Trójdzielna budowa

Stacja Ozonowania Pośredniego i Filtrów Węglowych - jest to zwarty, lecz rozczłonkowany kompleks budynków o całkowitej powierzchni użytkowej 21 100 m², dzielący się na trzy podstawowe części. Mają one różne kształty i rozmiary, co pozwoliło uniknąć monotonii zabudowy. Dodatkową różnorodność zapewniono dzięki zastosowaniu takich form, jak ryzality, załamania czy zróżnicowane kształty dachu.

Segment pierwszy, czyli południowy, mieści w sobie zbiorniki retencyjne z wodą już wstępnie oczyszczoną, przed ozonowaniem. Jego zwieńczenie stanowi ogromny taras z zielenią, który przykrywa zbiorniki wody. Cały budynek obsypano skarpami, które wzdłuż elewacji wschodniej i zachodniej tworzą uskokowo uformowane, wiszące ogrody.

Drugi segment - południowy składa się z dwóch części: w pierwszej znajdują się pompownie, a w drugiej – komory ozonowania. Natomiast segment środkowy kryje w sobie 18 komór filtrów węglowych, których zadaniem jest filtrowanie wody już po ozonowaniu. To właśnie tutaj, ponad halą filtrów, znajduje się „zielony dach”, najbardziej imponujący fragment zieleni w całym kompleksie.

Trzeci i ostatni segment, północny, składa się z dwóch podstawowych budynków – ostatecznej pompowni oraz komór natleniania. Umieszczono w nim także najważniejszy węzeł energetyczny, główne wejście do całego kompleksu oraz część usługową.

Warszawaskie Filtry - Budynek Ozonowania Pośredniego i Filtrów Węglowych - Skarpy okalają większość kompleksu. fot. Röben

Ukształtowanie formy budynku i rola zieleni

Trójdzielna kompozycja kompleksu została podporządkowana funkcjom, jakie pełni budynek - przepływ wody został ściśle określony przez technologów, zgodnie z zasadami hydrostatyki. Cały kompleks musiał też pomieścić w sobie dużą ilość maszyn, rozwiązań technologicznych i zbiorników. Z drugiej strony jednak architektom z pracowni Dorjon International zależało, by nadać bryłom ciekawy i możliwie lekki wygląd, uwzględniający fakt, że elewacja zachodnia stanowi jedną z pierzei ruchliwej ulicy Raszyńskiej, a południowa – ulicy Filtrowej. Osiągnięto to między innymi dzięki zagospodarowaniu poddaszy stromych dachów. - Bardzo ważnym elementem jest tu też tzw. tektonika elewacji. Dzięki niej obiekt nie robi wrażenia ciężkiego. Równie istotne są wnęki, filary i gzymsy z piaskowca – dodaje Ryszard Sobolewski.

Kolejnym sprzymierzeńcem w walce o uatrakcyjnienie ogólnego wyrazu obiektu była zieleń. Duży udział zieleni to integralna część ogólnej koncepcji zabudowy. Było tak już w XIX wieku, kiedy terenowi Wodociągu Centralnego nadano charakter parkowy. Dziś jej funkcja to nawiązanie do dziewiętnastowiecznych tradycji oraz znaczący udział w kształtowaniu właściwej skali zabudowy. By olbrzymie bryły i elementy pozbawione okien nie stwarzały zbyt masywnego wrażenia, całość oskarpowano. Oprócz skarp wokół ścian, zasadzono też rośliny na tarasie, a przede wszystkim – na tzw. „zielonym dachu” nad środkową częścią nowego obiektu. Jest to miejsce zupełnie wyjątkowe, o bardzo dużej powierzchni, wyposażone w siedziska, ścieżki i inne elementy charakterystyczne dla terenów zieleni miejskiej.

Warszawaskie Filtry - Budynek Ozonowania Pośredniego i Filtrów Węglowych - ogród na dachu budynku. fot. Röben

Elewacja

Zieleń doskonale komponuje się z czerwoną barwą elewacji. Wykonano ją z cegły klinkierowej Melbourne firmy Röben. – Zdecydowaliśmy się na cegłę tej marki przede wszystkim dlatego, że Röben był jedynym producentem klinkieru, który obiecał nam wykonanie specjalnego detalu – klińców – z dokładnie tego samego materiału, a więc w identycznym kolorze, jak cegły elewacyjne – wspomina architekt Ryszard Sobolewski. – Bardzo nam na tym zależało, ponieważ półokrągłe formy stanowią ważny element fasady. Klińce przygotowane specjalnie na potrzeby tego projektu wykorzystaliśmy na łukach arkad przekrywających blisko trzymetrowej szerokości bramy i wejścia. Razem było ich około 1600 sztuk - dodaje.

Warszawaskie Filtry - Budynek Ozonowania Pośredniego i Filtrów Węglowych; fot. Röben

Detale

Projekt Stacji Ozonowania i Filtrów Węglowych jest przemyślany w najdrobniejszym szczególe, co widać po pieczołowitości, z jaką dobrano detale. Uwagę zwracają m.in. balustrady zewnętrzne z piaskowca, usytuowane na skarpach. Ze względu na pracochłonność oraz trudność ich wykonania, realizację tych elementów rozpoczęto jeszcze zanim zaczęła się budowa samego kompleksu. Ważne dla ogólnego charakteru obiektu były również detale takie, jak oświetlenie zewnętrzne. Słupy oświetleniowe mają bogate stylizowane wzornictwo, co sprawia, że w połączeniu z układami ramion nawiązują swoim charakterem zdobniczym do zabytkowych latarni ulicznych. Struktura powłoki zewnętrznej ma wygląd starych odlewów żeliwnych. Z uwagi na ich tradycyjny charakter polecane są m.in. do oświetlenia obiektów zabytkowych. Inny szczególny element to ostatnio zrealizowane reliefy, czyli trzy panele z piaskowca na południowej stronie elewacji. Największy z nich, centralnie usytuowany, przedstawia postać W.H. Lindleya przy projektowaniu. Dwa mniejsze to natomiast postaci mitycznych kreatorów miasta – Warsa i Sawy. Płaskorzeźby autorstwa artysty rzeźbiarza A. J. Krawczaka zostały wybrane w ramach ogólnopolskiego konkursu.

Wnętrza

Wykończenie wnętrz jest zróżnicowane, ze względu na wachlarz zastosowań i funkcji pomieszczeń. Jednak główne, reprezentacyjne wnętrza oraz klatki schodowe wykończono klinkierem, przede wszystkim płytkami klinkierowymi. – Mój zamysł był taki, żeby stanowiły wewnętrzną kontynuację okładzin zewnętrznych. Wejście główne jest wykonane z cegieł klinkierowych, a wchodząc do wnętrza na ścianach również zastajemy klinkier. To daje poczucie harmonii i ciągłości. Klinkier we wnętrzach, szczególnie tych bardziej reprezentacyjnych i odwiedzanych przez osoby z zewnątrz, pełni też istotną funkcję estetyczną – nadaje pomieszczeniom przyjaznego, a jednocześnie eleganckiego klimatu, kryjąc współczesne betonowe konstrukcje – wyjaśnia Ryszard Sobolewski.

Warszawaskie Filtry - Budynek Ozonowania Pośredniego i Filtrów Węglowych - wnętrza. fot. Röben

Dach w harmonii z elewacją i otoczeniem

Z elewacją z klinkieru harmonijnie komponuje się dach z blachy miedzianej układanej w panelach, w systemie belgijskim oraz na tzw. rąbek stojący. Wiodącym pomysłem architekta było tu uzyskanie ciekawego zestawienia kolorystycznego czerwonej fasady z zielonymi dachami i otoczeniem parkowym. Dlatego dach wykonano z oksydowanej miedzi, która już teraz ma zielonkawy odcień, a z biegiem lat uzyska głęboką barwę. Warto dodać, że trwałość tego materiału oceniana jest nawet na 300 lat.

Historia Filtrów a Budynek Ozonowania Pośredniego i Filtrów Węglowych

Dla ostatecznego kształtu budynku Ozonowania Pośredniego i Filtrów Węglowych decydującą rolę miało jego architektoniczne otoczenie. Zakład Wodociągu Centralnego powstał w XIX wieku według projektu sławnego projektanta stacji wodociągowych, angielskiego inżyniera W.H. Lindleya oraz jego architekta, Juliana Herde. Budowane od 1881 do 1915 roku budynki, w tym wieża ciśnień, mają wyjątkową wartość historyczną i dziś znajdują się pod opieką konserwatora zabytków, podobnie jak nowsze obiekty, zrealizowane w latach 30-tych XX wielu. O klasie tych zabytków świadczy plan wpisania ich na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO (razem ze Starym Miastem w Warszawie), który ostatecznie nie został zrealizowany wyłącznie dlatego, że nie udostępniono komisji szczegółowych planów Zakładu, uznając je w tamtym okresie za tajne. Z tego względu jednym z podstawowych założeń był niemodernistyczny charakter projektowanej części kompleksu wodociągów. Obecny projekt, nawiązujący do zabytkowych obiektów, twórczo przetwarza historyczne wzorce, a przy tym nie posiada typowych cech utylitaryzmu architektury przemysłowej.

Filtry w centrum miasta

Drugi istotny czynnik, który zadecydował o charakterze obiektu, to położenie działki. Teren Zakładu Wodociągu Centralnego, obejmujący powierzchnię 32 hektarów, znajduje się w ścisłym centrum Warszawy i jest otoczony ważnymi dla miasta ulicami – Koszykową, Filtrową, Krzywickiego oraz Raszyńską. Ta lokalizacja świadczy o wyjątkowości obiektu, ponieważ rzadko zdarza się, by budynki przemysłowe zlokalizowane były w samym centrum metropolii, na bardzo wartościowej i pięknie położonej działce. Dziś obiekty wodociągowe wznoszone są głównie na przedmieściach, pozostawiając centralne lokalizacje kinom, teatrom, galeriom handlowym, biurowcom oraz podobnym inwestycjom. Władze Warszawy rozważały nawet przeniesienie Wodociągu Centralnego w okolice ulicy Czerniakowskiej, jednak ze względu na istniejące tu obiekty historyczne o wyjątkowej wartości, które są czynne do chwili obecnej, ostatecznie postanowiono nie zmieniać lokalizacji. Wymusiło to jednak na projektantach nowego obiektu przemysłowego konieczność stylistycznego nawiązania do dziewiętnastowiecznych form Lindleyowskich wodociągów, przy jednoczesnym uwzględnieniu faktu bezpośredniego kontaktu ze śródmiejską architekturą mieszkaniową połowy XX wieku.

Tagi: fltry architektura Warszawa

Domy jednorodzinne

Tradycyjny dom w Rosanowie
Zakresem prac dla tego budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego w Rosanowie pod Łodzią był...
Styczeń 20, 2019
Ten bardzo nowoczesny budynek mieszkalny położony na warszawskim Wilanowie w dzielnicy willowej i...
Styczeń 15, 2019

Wasze realizacje

Projekt: arch. Marta Gajda (www.martagajda.pl) | Realizacja: PRZYJAZNE DOMY Jankowiak i Krzyżak S...
Marzec 17, 2019
Dom własny ZONA Architekci https://zona.archi
Projekt domu jest bardzo specyficznym, a zarazem wyjątkowym wyzwaniem dla architekta. Każda kresk...
Luty 10, 2019

Materiały budowlane

H+H Silikaty - A - produkty o podwyższonej izolacji akustycznej
A Produkty o podwyższonej izolacji akustycznej.H+H Silikaty A to wyroby wapienno-piaskowe stosowa...
Kwiecień 2, 2019
FAKRO - DEF - okno do dachów płaskich
produkt DEF Rodzaj produktu okno do dachów płaskich Kąt montażu...
Luty 21, 2019

Konkursy

Do wygrania Stypendium Projektowe Vectorworks.
Czerwiec 18, 2019
Międzynarodowe Biennale Architektury (MBA) jest imprezą cykliczną odbywającą się w Krakowie od 1985 roku. Każda kolejna edycja stanowiła niepowtarzalne forum wymiany pomysłów i doświadczeń dla arch...
Czerwiec 18, 2019