Aktualności

Styczeń 3, 2022

Szybko, ale chaotycznie – raport ESPON opisuje proces urbanizacji Polski

źródło: ESPON
źródło: ESPON

Średnio każdego dnia w Europie zabudowywany jest obszar wielkości ponad 250 boisk piłkarskich, a Polska pozostaje w unijnej czołówce krajów najszybciej się urbanizujących. Niepokój budzi jednak brak długofalowego planu rozwoju przestrzennego polskich miast, uwzględniającego jakość życia mieszkańców nowych osiedli i aktualne trendy demograficzne - wynika z międzynarodowego badania ESPON SUPER, w które zaangażowani byli naukowcy z Uniwersytetu Warszawskiego.

Dr Katarzyna Wojnar, dr Dorota Celińska-Janowicz, dr Adam Płoszaj oraz Magda Grabowska z Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych EUROREG UW wraz z ekspertami z siedmiu krajów europejskich przeanalizowali procesy urbanizacyjne w Europie na przestrzeni ostatnich dwóch dekad. Opracowane przez nich wnioski i rekomendacje zostały opublikowane na stronie internetowej ESPON - programu badań przestrzeni europejskiej, finansowanego przez Komisję Europejską.

Najbardziej zaskakującą obserwacją wynikającą z przeprowadzonego badania nie jest fakt postępującej urbanizacji kontynentu, ale zawrotne tempo tego procesu. W okresie między 2000 a 2018 rokiem aż 1,25 miliona hektarów terenów naturalnych, zielonych i rolniczych zostało przekształconych w obszary zabudowane. 37 proc. tej powierzchni zajęła infrastruktura przemysłowo-usługowa (parki biznesowe, centra handlowe, biura), 35 proc. - mieszkalna, 17 proc. - transportowa, a 11 proc. – zieleń miejska.

Nasz kraj intensywnie się zabudowuje, zarówno w odniesieniu do punktu startowego (nadrabiamy zaległości z okresu PRL), jak i w relacji do innych państw Wspólnoty. W badanym okresie lat 2000-2018, Polska stanowiła trzeci kraj w całej UE pod względem intensywności procesu urbanizacyjnego. Na niektórych obszarach, zwłaszcza wokół największych polskich miast, proces ten osiągał tempo ponad 20 tys. m2 dziennie – tłumaczy dr Katarzyna Wojnar, wieloletnia koordynatorka Krajowego Punktu Kontaktowego ESPON.

Ekspertka podkreśla, że Polskę na tle niemal wszystkich innych krajów europejskich wyróżnia wzrost obszarów zurbanizowanych przewyższający przyrost liczby ludności. W województwach mazowieckim, pomorskim, wielkopolskim czy małopolskim procesy te występują w warunkach rosnącej populacji (zwłaszcza wokół największych metropolii), podczas gdy na większości pozostałych obszarów naszego kraju przyrost terenów zurbanizowanych odbywa się pomimo malejącej liczby mieszkańców. Jak czytamy w raporcie ESPON przestrzeń jest zasobem ograniczonym, którego zagospodarowanie jest co do zasady długotrwałe, dlatego w przypadku terenów o kurczącej się populacji wskazane byłoby nie tylko zahamowanie tempa przyrostu nowych obszarów zurbanizowanych, ale wręcz renaturalizacja niektórych już zagospodarowanych terenów.

Mówiąc wprost: budujemy mieszkania znacznie szybciej, niż się do nich wprowadzamy oraz w miejscach, w których w ogóle nie powinny one powstawać. Wynika to przede wszystkim z braku przemyślanej, długofalowej koncepcji rozwoju przestrzennego polskich miast korespondującej z prognozami demograficznymi - wskazuje dr Katarzyna Wojnar. - Wielu urbanistów od lat bezskutecznie apeluje, aby postawić na policentryczny model urbanizacji, pozwalający uniknąć niekontrolowanego rozrostu mega miast, a nowe inwestycje realizować z uwzględnieniem społecznych interesów ich przyszłych mieszkańców – dodaje.

Jak przypomina badaczka, w Szwecji około 75 proc. gruntów należydo państwa, a działalność deweloperów jest licencjonowana – badana jest m.in. odległość przyszłej zabudowy od już istniejących szkół i przedszkoli, instytucji kulturalnych, komunikacji publicznej. Szczególną rolę odgrywa tam zachowanie tzw. korytarzy ekologicznych i dostęp do terenów zielonych. Tymczasem w Polsce o wszystkim decyduje rynek, zabierający - zdaniem ekspertki z Uniwersytetu Warszawskiego - władzom publicznym kontrolę nad procesem urbanizacyjnym.

Ostatecznie cenę zapłacą za to mieszkańcy nowych dzielnic, pozbawieni alternatywy dla transportu samochodowego i dostępu do infrastruktury publicznej. Dlatego tak potrzebna jest debata - urbanistów, samorządowców, władz centralnych - na temat wizji rozwoju polskich miast i wyboru optymalnych, opisanych w badaniu ESPON, narzędzi do jej wdrożenia – mówi dr Katarzyna Wojnar.
 

Źródło: PAP MediaRoom

Tagi: urbanizacja Polski

Konkursy

Urząd m.st. Warszawy-Urząd Dzielnicy Wawer zaprasza do jednoetapowego konkursu architektonicznego na opracowanie koncepcji PAR.
Lipiec 20, 2022
Przedmiotem Konkursu jest wykonanie koncepcji architektonicznej modernizacji i rozbudowy budynku Komendy Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej oraz spójnej, całościowej koncepcji zagospodarowania...
Lipiec 4, 2022

Wasze projekty

Inwestor marzył o domu zgodnym z zasadami Feng Shui. Dom miał być również harmonijny oraz ekologi...
Czerwiec 2, 2022
Wizualizacje prezentujące nowe oblicze ciekawej, historycznej kamienicy, po planowanych pracach r...
Styczeń 18, 2022

Wasze realizacje

półki, półki na wymiar, półki bez widocznych wsporników, półki nad biurko
Cellaio - bardzo wytrzymałe na obciążenia (ok. 100 kg/mb) półki na książki lub dokumenty. Nr pro...
Maj 13, 2022
Trzy kąty w jedmym mieszkaniu. Półki na książki i ścianka telewizyjna w salonie.
Kwiecień 18, 2022

Wydarzenia

Plany na przyszłość | LAB to wystawa prezentująca Warszawę przyszłości - zbiór projektów architek...
Lipiec 20, 2022
Helena Kurcyusz - architektka i urbanistka, należąc do nielicznego grona osób mających duży wpływ...
Lipiec 4, 2022