Aktualności

Grudzień 5, 2014

Desakralizacja kościołów

Chapel of Brigittines w Brukseli - dziś Centrum Sztuki Współczesnej, źródło: www.brigittines.be
Chapel of Brigittines w Brukseli - dziś Centrum Sztuki Współczesnej, źródło: www.brigittines.be

Konsekwencją postępującej laicyzacji Europy jest adptowanie opuszczonych świątyń na cele zupełnie inne niż miejsca kultu. Kościoły i kaplice stopniowo ulegają desakralizacji, stając się galeriami czy ośrodkami kultury. W Europie coraz więcej osób decyduje się na mieszkanie w takich przestrzeniach.

Desakralizacja to pojęcie enigmatyczne i niezrozumiałe. Wracając do jego źródeł i definicji należy pamiętać, że desakralizacja wiąże się z postępującą sekularyzacją, czyli stopniowym przechodzeniem majątków kościelnych pod władzę świecką. Oznacza to, że dzisiejsze społeczeństwo coraz częściej mierzy się z brakiem zapotrzebowania na nadmierną liczbę świątyń, które – najczęściej z braku funduszy – niszczeją, stojąc opustoszałe.

Adaptacja kościołów w Europie

Laicyzująca się Europa ma coraz więcej przykładów zmiany funkcji w połączeniu z rewitalizacją zabytkowych obiektów kultu. Warto się przyjrzeć, w jaki ciekawy i pełen szacunku sposób dla dawnej funkcji, robią to nasi zachodni sąsiedzi. W Niemczech, Włoszech czy Wielkiej Brytanii tego typu inicjatywy spotykają się z powszechnym uznaniem, a przykłady na aranżację świątyń na biblioteki, domy prywatne czy galerie sztuki mnożą się z roku na rok.

W Holandii, z 19 tysięcy kościołów, tylko 7 tysięcy pełni swoją pierwotną funkcję. Pozostałe zostały przerobione na luksusowe prywatne posiadłości, oryginalne hotele czy centra sztuki współczesnej.

Laicyzacja kościołów w Polsce

W kraju nad Wisłą adaptacja pokościelnych nieruchomości to wciąż zjawisko nowe, budzące wiele wątpliwości. Z praktycznego punktu widzenia odrestaurowanie obiektu to przedsięwzięcie kosztowne, dalece przekraczające cenę samego zakupu. Wydaje się jednak, że podstawową przeszkodą jest nie tyle cena, ile bariera kulturowa i obyczajowa. Polska, jako kraj relatywnie do innych państw (zwłaszcza europejskich) konserwatywny i hermetyczny, z trudem otwiera się na tak odważne trendy jak adaptacja niegdyś sakralnych budynków. Mimo tych barier takie inwestycje już mają miejsce. Częściej dotyczą one nie katolickich, a ewangelickich świątyń. Kościół we wsi Połajewo położonej ok. 50 km od Poznania kupił niedawno były dyrektor domu kultury. Kosztował 175 tys. zł. XIX-wieczny budynek po powojennej wyprowadzce ewangelickich Niemców był magazynem rolnym, silosem zboża i punktem wymiany butli gazowych. Nowy właściciel chce teraz urządzić tam Centrum Dialogu z przestrzenią do wystaw i koncertów oraz miejscem noclegowym dla gości.

Innym przykładem jest poewangelicki kościół w Śliwicach koło Tucholi, który od dwóch lat jest opatrzony banerem z napisem „na sprzedaż”. Jednak jego obecny zarządca nie narzeka na nadmierne zainteresowanie potencjalnych kupców i to pomimo atrakcyjnej rynkowo ceny, oscylującej w okolicach 160 tysięcy złotych.

Kościół ewangelicki w Śliwicach koło Tucholi, Autor: Piotr Schutta

Na o wiele bardziej ryzykowny krok zdecydowała się fundacja, która zarządza Opactwem Cystersów w Lubiążu. Często organizowane są tam różne imprezy, ale największe kontrowersje wzbudza festiwal Electrocity. Jedna z festiwalowych scen zlokalizowana jest bowiem w opuszczonym kościele, gdzie czołówka d-j'ów z całego świata serwuje publiczności najcięższe odmiany techno. Zarządcom przyświeca jednak światły cel – ze środków pozyskanych od tymczasowych najemców zostanie odrestaurowany cały zespół klasztorny.

Inwestycja w obiekt sakralny

Inwestycja w tego typu budynek to wyzwanie. Nietypowa bryła, unikatowe zdobienia wnętrza, a przede wszystkim konieczność kreatywnego podejścia do inwestycji – wszystko to sprawia, że aranżacja kościoła na restaurację, hotel lub prywatne mieszkanie przyciąga zainteresowanie i nobilituje inwestora. Niejednokrotnie to jedyna szansa, aby uratować budynek przed zapomnieniem, a przeprowadzony remont w pewnym stopniu może pomóc w zachowaniu charakteru dawnego miejsca. Ze względu na kontrowersje jakie budzi pomysł przerobienia dawnej świątyni na klub nocny lub dyskotekę, wciąż szerszym zainteresowaniem cieszy się lokowanie w takich budynkach inicjatyw bardziej spójnych z ich charakterem: na przykład miejsc związanych z kulturą czy oświatą lub też innej działalności, która sprawia, że założony kształt inwestycji współgra z szacunkiem godnym pierwotnej funkcji nieruchomości.

Aranżacja dawnych budynków sakralnych to także sposób na wyróżnienie swojej działalności. Idealnym przykładem jest Chapel of Brigittines w Brukseli. Barokowa świątynia z 1667 roku przez sto lat służyła wiernym, później produkowano w niej broń, sortowano listy, działał tam przytułek dla bezdomnych oraz rzeźnia. W 2007 roku w dawnym kościele stworzono Centrum Sztuki Współczesnej. Obok barokowej bryły powstała nowoczesna dobudówka projektu włoskiego architekta Andrea Bruno oraz pracowni Sum Project z Brukseli, którakształtem i kolorem materiałów elewacyjnych przypomina mocno uproszczoną XVII-wieczną kaplicę. Podobieństwo a zarazem kontrast obu elewacji to przykład udanego połączenia nowoczesności z tradycją.

Drugie życie kaplicy

Rewitalizacja zapomnianych świątyń to szansa, aby tchnąć w nie drugie życie. To także zwrot ku tradycji i elegancji. W Polsce ten trend przybiera na sile, a znużenie wielkomiejskim szykiem apartamentowców ze stali i szkła w widoczny sposób odciska piętno na rynku nieruchomości. Zyskują stylowe kamienice czy apartamenty w loftach. Odważnym, ale zgodnym z zapotrzebowaniem rynku jest kierunek, w jakim postanowili pójść projektanci inwestycji Angel Wawel w Krakowie, której częścią jest Apartament Królewski. Urządzony on został w dawnej siedzibie zakonu koletek, w skład której wchodzi kaplica o ścianach i suficie pokrytych polichromiami. Zostaną one odrestaurowane, a w zdesakralizowanej kaplicy znajdować się będzie salon z oknami wychodzącymi na Zamek Królewski na Wawelu.

 

Angel Wawel

 

Royal Apartment (dawna kaplica), mat. prasowe

Autorzy:
Iwona Stolarska

Tagi: rewitalizacja kościoły

Komentarze

Bóg wybrał sobie mieszkanie w ciele człowieka

Dodano: Piątek, 12 Maj 2017, 12:41, Autor: Geb

Powszechna pobudka Polaków w kwestii zdrowia psychicznego/duchowego.
Rola kobiet w chrześcijaństwie i przebóstwieniu człowieka.

Szczęść Boże!
Kronika "Przebóstwienie człowieka - Kundalini" jest na stronie http://www.as0.org.pl

Proszę o uwagi, komentarze i ewentualne rozpowszechnianie.
Mam nadzieję, że dodacie swoją iskierkę do przebóstwienia Polaków.

Przyjdą muzułmanie to wszystko się wyprostuje

Dodano: Wtorek, 03 Luty 2015, 21:00, Autor: Grzesiek

Przyjdą muzułmanie to wszystko się wyprostuje

Dramat

Dodano: Poniedziałek, 26 Styczeń 2015, 16:08, Autor: Antyk

Wreszcie. Zawsze mnie to podniecało!

Konkursy

The International Union of Architects (UIA) and Rehabilitation International (RI) are jointly inviting submissions for a twenty-first century symbol of accessibility to represent their core values...
Styczeń 18, 2022
We invite you to design a small scaled HOME for 2 working individuals of any age group optimized for spatialeciency to fulfill all the needs of its users.
Styczeń 10, 2022

Wasze projekty

Wizualizacje prezentujące nowe oblicze ciekawej, historycznej kamienicy, po planowanych pracach r...
Styczeń 18, 2022
Klimat śródziemnomorski to motyw przewodni tego projektu. Inwestorom zależało również na podkreśl...
Grudzień 30, 2021

Wasze realizacje

Żywica epoxydowa / jesion / diody LED
Kontrowersyjna realizacja schodów przez umieszczenie ich w pomieszczeniu o mnogości wzorów, tekst...
Czerwiec 24, 2021
Półki na książki stworzonene wymiar i wg indywidualnego projektu.
Czerwiec 12, 2021

Wydarzenia

Bernard Tschumi, Aerial view, © Deskgram
Wykład „Parc de La Villette w Paryżu w kontekście filozofii chôry” przedstawia filozoficzne dysku...
Styczeń 18, 2022
16 grudnia 2021r. w krakowskim Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha zainaugurowano wystawę...
Grudzień 20, 2021