Smiljan Radić Clarke laureatem Pritzker Prize 2026
Smiljan Radić Clarke został laureatem Pritzker Architecture Prize 2026 – najważniejszej nagrody w świecie architektury. Chilijski architekt znany jest z projektów, które łączą eksperyment materialny, refleksję nad krajobrazem oraz wrażliwość na ludzkie doświadczenie przestrzeni.
Nagroda Pritzkera została ustanowiona w 1979 roku i przyznawana jest architektom, których dorobek wywarł znaczący wpływ na rozwój architektury i środowiska zbudowanego. W 2026 roku jury wyróżniło twórczość Smiljana Radića Clarke’a – architekta działającego w Santiago de Chile, którego projekty powstają na styku architektury, sztuki i krajobrazu.
Architektura eksperymentu i wrażliwości
Radić znany jest z architektury, która nie podporządkowuje się jednemu stylowi. Każdy projekt traktuje jako indywidualne badanie miejsca, materiału i programu.
Jego budynki często sprawiają wrażenie kruchych, tymczasowych lub eksperymentalnych, jednak jednocześnie tworzą silne doświadczenie przestrzeni. Architekt bada relacje między naturą, krajobrazem i konstrukcją, wykorzystując materiały takie jak kamień, beton, drewno czy włókno szklane.
Według komentatorów jego twórczość można określić jako architekturę atmosfery – projekty nie opierają się wyłącznie na formie, lecz przede wszystkim na doświadczeniu przestrzeni, świetle i relacji z otoczeniem.
Architektura na styku krajobrazu i wyobraźni
Radić nie tworzy powtarzalnego stylu. Każdy projekt traktuje jako odrębne badanie relacji między miejscem, historią i materiałem. W jego realizacjach architektura często wydaje się krucha, niemal tymczasowa, ale jednocześnie tworzy silne doświadczenie przestrzenne.
Jak podkreśla jury Pritzker Prize: Smiljan Radić poprzez swoje projekty rozwija architekturę na skrzyżowaniu niepewności, eksperymentu materialnego i pamięci kulturowej.
W projektach Radića szczególne znaczenie ma doświadczenie przestrzeni. Budynki nie są jedynie obiektami wizualnymi – mają być odczuwane przez użytkowników poprzez światło, materię, temperaturę i relację z krajobrazem. Jury zauważyło, że jego budynki często sprawiają wrażenie „niemal znikających”, ale mimo tego oferują „optymistyczne i spokojne schronienie dla człowieka”.
Najważniejsze projekty
Do najbardziej znanych realizacji architekta należą m.in.:
Serpentine Gallery Pavilion (2014) w Londynie
Restauracja Mestizo (2006) w Santiago
Dom Pite (2005) w Papudo
Winnica Vik Millahue (2013)
Chile Antes de Chile – rozbudowa Muzeum Prekolumbijskiego w Santiago
Radić projektował także instalacje architektoniczne, pawilony wystawowe oraz prywatne domy.
Architektura zakorzeniona w miejscu
Jedną z cech jego architektury jest silne zakorzenienie w kontekście. Budynki są często częściowo wtopione w teren, orientowane względem światła i wiatru lub wpisane w istniejące struktury. W efekcie powstaje architektura subtelna, która nie dominuje krajobrazu, lecz staje się jego częścią.
Chilijska architektura na światowej scenie
Nagroda dla Radića potwierdza rosnącą rolę architektów z Ameryki Łacińskiej w globalnej debacie architektonicznej. Jego projekty powstawały m.in. w Chile, Wielkiej Brytanii, Szwajcarii czy Hiszpanii.
Pritzker Prize 2026 przyznana Smiljanowi Radićowi Clarke’owi jest kolejnym dowodem na to, że współczesna architektura coraz częściej poszukuje nowych relacji między człowiekiem, krajobrazem i materią.
Architekt z Santiago
Smiljan Radić Clarke urodził się w 1965 roku w Santiago w Chile w rodzinie o międzynarodowych korzeniach – jego dziadkowie od strony ojca pochodzili z chorwackiej wyspy Brač, a rodzina matki z Wielkiej Brytanii.
Studiował architekturę na Pontificia Universidad Católica de Chile, którą ukończył w 1989 roku. Po studiach spędził czas w Europie, studiując historię architektury w Wenecji oraz podróżując po kontynencie.
Te doświadczenia – podróże, obserwacja krajobrazu i historii miejsc – ukształtowały jego późniejsze podejście do projektowania.
W 1995 roku założył własne biuro Smiljan Radić Clarke, które mimo niewielkiej skali stworzyło projekty realizowane dziś w wielu krajach Europy i Ameryki. Międzynarodową rozpoznawalność przyniósł mu Serpentine Pavilion w Londynie (2014) –półprzezroczysty pawilon z włókna szklanego wsparty na masywnych kamieniach.
Mimo międzynarodowej renomy pracownia Radića pozostaje niewielka. Architekt pracuje z małym zespołem, preferując bardziej rzemieślniczy i eksperymentalny sposób projektowania niż model dużych korporacyjnych biur architektonicznych.
Często współpracuje także ze swoją żoną, rzeźbiarką Marcelą Correą, co wpływa na artystyczny charakter wielu realizacji.
Chilijski architekt jest 55. laureatem nagrody i kolejnym przedstawicielem tego kraju po Alejandro Aravenie, który otrzymał wyróżnienie w 2016 roku.
Jury doceniło przede wszystkim jego zdolność tworzenia architektury, która łączy eksperyment, wrażliwość i głęboką relację z miejscem.
Źródło: pritzkerprize.com
